Hoe ouder je wordt, hoe kleiner de kans op zwangerschap. De vruchtbaarheid van een vrouw is het hoogst tussen de 20 en 30 jaar, en neemt daarna geleidelijk af. Wil je weten wat dat precies betekent per leeftijdsfase? Dan lees je het hier.

Hoe werkt de vruchtbaarheid van een vrouw?

Een meisje wordt al geboren met een vaste voorraad eicellen. Met die voorraad moet ze haar hele leven doen. Rond het 12e jaar begint de eerste menstruatie. Dat is het startsein van de vruchtbare fase. Elke maand rijpt er één eicel, die loskomt tijdens de eisprong. Als die eicel bevrucht wordt, kan een zwangerschap ontstaan.

De eicelvoorraad slinkt met de jaren. En niet alleen de hoeveelheid eicellen neemt af, ook de kwaliteit ervan daalt naarmate je ouder wordt. Dat is de belangrijkste reden waarom de vruchtbaarheid vrouw leeftijd zo nauw met elkaar verbonden zijn.

Vruchtbaarheid per leeftijd op een rij

De kans op zwangerschap verschilt sterk per levensfase. Hieronder zie je hoe de vruchtbaarheid zich per periode ontwikkelt.

• Twintigers (20 tot 30 jaar): Dit is de meest vruchtbare periode. De eicelkwaliteit is goed en de kans op een zwangerschap per cyclus is relatief hoog.
• Begin dertig (30 tot 35 jaar): De vruchtbaarheid begint af te nemen, maar is voor de meeste vrouwen nog steeds redelijk goed. Zwanger worden lukt vaak nog zonder medische hulp.
• Midden dertig (35 tot 40 jaar): Na je 35e gaat de vruchtbaarheid sneller achteruit. De kans op een miskraam neemt toe en het kan langer duren voor je zwanger wordt.
• Veertigers (40 jaar en ouder): De eicelkwaliteit is flink gedaald. De kans op een spontane zwangerschap is kleiner, en de kans op chromosoomafwijkingen bij de eicel stijgt.

Waarom neemt de vruchtbaarheid na je 35e sneller af?

Rond de leeftijd van 35 jaar versnelt het verouderingsproces van de eicellen. De kwaliteit van de eicellen speelt een grote rol bij de kans op een geslaagde bevruchting en een gezonde zwangerschap. Hoe ouder de eicellen, hoe groter de kans op fouten in het erfelijk materiaal. Dit vergroot het risico op een miskraam of op bepaalde aangeboren aandoeningen.

Ook de hormoonhuishouding verandert met de leeftijd. De productie van hormonen die de eisprong sturen, wordt minder betrouwbaar. Daardoor kunnen cycli onregelmatiger worden, wat het moeilijker maakt om het juiste moment voor de bevruchting te bepalen.

Wanneer is het slim om hulp te zoeken?

Lukt het na een tijdje niet om zwanger te worden, dan is het verstandig om naar een arts te gaan. Een algemene richtlijn die artsen vaak gebruiken:

• Jonger dan 35 jaar: overleg met een arts als het na een jaar proberen niet gelukt is.
• 35 jaar of ouder: al na een half jaar is het verstandig om aan de bel te trekken.
• Zijn er bekende klachten zoals onregelmatige menstruatie, endometriose of eerder doorgemaakte geslachtsziekten? Ga dan eerder langs.

Een arts kan de eicelreserve laten meten via een bloedtest of echo. Zo krijg je een beter beeld van je persoonlijke situatie.

Wat kun je zelf doen voor je vruchtbaarheid?

Leeftijd kun je niet terugdraaien, maar je kunt wel invloed hebben op andere factoren die de vruchtbaarheid beïnvloeden. Een gezonde leefstijl helpt. Denk aan:

• Niet roken. Roken versnelt het verlies van eicellen en verlaagt de eicelkwaliteit.
• Gezond gewicht. Zowel overgewicht als ondergewicht kan de eisprong verstoren.
• Beperkt alcohol. Regelmatig drinken kan de vruchtbaarheid verminderen.
• Voldoende slaap en minder stress. Chronische stress heeft invloed op de hormoonbalans.
• Foliumzuur slikken. Dit wordt aanbevolen voor vrouwen die zwanger willen worden, om het risico op aangeboren afwijkingen te verlagen.

Eieren invriezen als optie

Wil je nu nog niet zwanger worden maar later wel? Dan kan het invriezen van eicellen een keuze zijn. Hoe jonger je dat doet, hoe beter de kwaliteit van de ingevroren eicellen. Artsen raden aan om dit niet te lang uit te stellen, omdat de kwaliteit na je 35e snel daalt. Dit is een medische ingreep die je bespreekt met een fertiliteitskliniek.

Vruchtbaarheid en leeftijd hangen onlosmakelijk samen, maar dat betekent niet dat je machteloos bent. Een goede leefstijl, tijdig actie ondernemen en open overleg met een arts maken een groot verschil. Twijfel je over je eigen situatie? Een gesprek met de huisarts is altijd een goede eerste stap.

Veelgestelde vragen

Vanaf welke leeftijd neemt de vruchtbaarheid van een vrouw af?
De vruchtbaarheid van een vrouw begint al licht af te nemen vanaf ongeveer 25 jaar. Rond het begin van de dertig gaat dit sneller, en na het 35e jaar versnelt de afname duidelijk. Dit komt doordat zowel de hoeveelheid als de kwaliteit van de eicellen daalt naarmate een vrouw ouder wordt.

Kan ik na mijn 40e nog zwanger worden?
Zwanger worden na je 40e is mogelijk, maar de kans per cyclus is kleiner dan op jongere leeftijd. De eicelkwaliteit is dan flink gedaald, wat het risico op een miskraam vergroot. Medische hulp via een fertiliteitskliniek is in deze leeftijdsgroep vaker nodig.

Wat is de eicelreserve en hoe wordt die gemeten?
De eicelreserve is de hoeveelheid eicellen die nog in de eierstokken aanwezig zijn. Een arts kan dit meten via een bloedtest, waarbij het AMH-hormoon wordt bepaald, en via een echo van de eierstokken. Dit geeft een beeld van hoeveel vruchtbare jaren er naar verwachting nog zijn.

Heeft roken echt invloed op de vruchtbaarheid?
Ja, roken heeft een negatief effect op de vruchtbaarheid van een vrouw. Het versnelt het verlies van eicellen en verlaagt de eicelkwaliteit. Stoppen met roken is een van de meest concrete dingen die je kunt doen om je vruchtbaarheid te beschermen.

Hoe lang duurt het gemiddeld voor een vrouw zwanger wordt?
Dat verschilt sterk per leeftijd en persoon. Een vrouw in haar twintigste jaren wordt gemiddeld sneller zwanger dan iemand boven de 35. Bij jonge stellen lukt het voor de meesten binnen een jaar van regelmatig proberen. Duurt het langer, dan is het verstandig om met een arts te overleggen.